सूर्तिजन्य पदार्थ भन्नाले धूम्रपान वा सूर्ति सेवनको निमित्त बनाइएको वा उत्पादन गरिएका चुरोट, बिँडी, सिगार, तमाखु, सुल्फा, कक्कड, कच्चा सूर्ति, खैनी, गुट्खा, सूर्ति वा यस्तै प्रकारका अन्य, सूर्तिजन्य पदार्थलाई बुझिन्छ । जुन धुवाँको रूपमा वा सिधै मुखमा राखेर सेवन गरिन्छ ।
सूर्तिजन्य पदार्थको सेवन गर्नाले विश्वमा लाखाैं मानिसहरूको मृत्यु हुने गर्दछ । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार सूर्तिजन्य पदार्थको सेवनका कारण हरेक वर्ष करिब ६० लाख मानिसहरूको मृत्यु हुने गर्दछ । जसमध्ये ५० लाख हाल वा पहिले सूर्तिजन्य पदार्थ सेवन गर्ने पर्दछन् भने बाँकी १० लाख अरुले खाएका सूर्तिजन्य पदार्थको धुवाँको सुसुप्त असरका कारण मृत्यु हुनेमा पर्दछन् । हरेक एक सेकेन्डमा एक जना मानिसको मृत्यु सूर्तिजन्य पदार्थको हानिकारक सेवन कारण हुने गरेको अनुमान छ । साथै हालका सूर्तिजन्य पदार्थका प्रयोगकर्ताहरूमध्ये करिब आधाको यसैसँग सम्बन्धित रोगका कारण मृत्यु हुने अनुमान छ ।
धूमपान तथा सूर्ति सेवनलाई नसर्ने रोगहरू जस्तै ः क्यान्सर, मुटुरोग, दिर्घ श्वासप्रश्वास रोगहरूको प्रमुख कारक तत्वको रूपमा लिइन्छ । ९० प्रतिशत फोक्सोको क्यान्सर धूमपान तथा सूर्ति सेवनको कारणबाट नै हुने कुरा प्रमाणित भइसकेको छ । यी सबैले गर्दा नसर्ने रोगहरूको कारणबाट हुने मृत्युदर बढ्न गएर नेपालमा पनि ५१ प्रतिशत पुगेको छ । सन् २०११ को नेपाल जनसांख्यिक सर्वेक्षण अनुसार ५२ प्रतिशत पुरुष र १३.३ प्रतिशत महिलाहरूले सूर्तिजन्य पदार्थ सेवन गर्ने गरेको देखिन्छ ।
स्रोतः राष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा, सूचना तथा संचार केन्द्र ।